Congestiemarkten

Wat zijn congestiemarkten?

Congestiemarkten zijn lokale energiemarkten die worden ingezet wanneer het

elektriciteitsnet in een bepaald gebied structureel overbelast is. In een congestiegebied is er onvoldoende transportcapaciteit om alle gevraagde afname en teruglevering, binnen het gecontracteerde vermogen, gelijktijdig te faciliteren.

De netbeheerder gebruikt congestiemarkten om de bestaande netcapaciteit zo efficiënt mogelijk te benutten, zodat gewenste groei toch kan plaatsvinden ondanks de beperkingen.

Congestiemarkten ontstaan wanneer de belasting van het elektriciteitsnet langdurig te hoog is en netuitbreiding op korte termijn geen optie is. In die situatie maakt de netbeheerder afspraken met lokale partijen om hun elektriciteitsverbruik of -opwek tijdelijk aan te passen. Door bijvoorbeeld minder elektriciteit af te nemen of terug te leveren, ontstaat er ruimte op het net die door andere partijen kan worden benut.

Flexibiliteit als voorwaarde

Deelname aan congestiemarkten vereist flexibiliteit. Dit betekent dat een partij in staat moet zijn om het elektriciteitsverbruik of opwek te verhogen of te verlagen, op verzoek van de netbeheerder.

Vooral flexibele energie-assets, zoals batterijen en noodaggregaten of flexibel aanstuurbare processen, komen in aanmerking voor deelname. Deze systemen moeten voldoen aan de behoefte van de netbeheerder om snel en/of flexibel om te gaan met elektriciteit.

Welke congestiemarkten zijn er?

     Flexibele energiecontracten

Flexibele contracten zijn afspraken die gemaakt worden tussen een partij en de netbeheerder om flexibel te zijn in je verbruik of teruglevering. Zo kan de netbeheerder je (bijvoorbeeld een dag vooraf) vragen om extra energie op te nemen bij een energieoverschot en vragen om extra terug te leveren bij een energietekort. Voor het beschikbaar stellen van ruimte word je gecompenseerd, verder word je ook gecompenseerd als je energie moet opnemen of terugleveren aan het net bij een tekort of overschot.

     GOTORK (Gebruik Op Tijd Of Raak het Kwijt)

GOTORK is een regulerend instrument dat netbeheerders kunnen inzetten in congestiegebieden. Wanneer grootverbruikers structureel minder transportcapaciteit gebruiken dan zij contractueel hebben vastgelegd, kan de netbeheerder de ongebruikte capaciteit (gedeeltelijk) intrekken.Deze vrijgekomen netcapaciteit kan vervolgens worden toegewezen aan andere partijen die deze ruimte wél nodig hebben. GOTORK is geen markt, maar een corrigerend middel dat het functioneren van congestiemarkten ondersteunt.

Netbeheerder hebben niet het recht om GOTORK zomaar of bij iedereen te mogen toepassen. Lees voor meer informatie: https://www.acm.nl/nl/publicaties/codebesluit-niet-gebruikte-transportrechten-gotork

   GOPACS (landelijk platform)

GOPACS is een landelijk platform waarop netbeheerders samenwerken om lokale netcongestie via marktmechanismen op te lossen. Marktpartijen, zoals aggregators, bieden flexibiliteit aan in afname en opwek, die netbeheerders inzetten om knelpunten te verlichten. Batterijen spelen hierbij een belangrijke rol dankzij hun snelle en nauwkeurige inzetbaarheid.